Türk Ceza Kanunu’nun 184. maddesi, ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapı yapan ya da yaptıran kişiler hakkında bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörüyor. Bu kapsamda açılan kamu davası sonucunda mahkemelerce ceza verilebiliyor. Ayrıca 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42. maddesinde yer alan hükümlere göre kişilere ilgili kanun hükmünde belirtilen şartlar doğrultusunda idari para cezası da veriliyor. Fakat aynı fiil nedeniyle 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 184. maddesi kapsamında mahkumiyet kararı verilen kişilere, daha önce tahsil edilen idari para cezalarının faizsiz olarak iade edilmesi gerekiyor.
“AYNI FİİL NEDENİYLE HEM MAHKEME HEM DE BELEDİYE CEZA VEREMEZ”
Buna karşın uygulamada aksaklıklar yaşandığına dikkat çeken İmar Avukatı Berke Balaban, süreçle ilgili izlenmesi gereken yolları Gazete Pano’ya anlattı. Balaban şunları söyledi: “Yasa koyucu, bu düzenleme ile aynı fiil nedeniyle hem ceza yargılaması yapılıp hem de idari para cezası uygulanmasını engellemiş durumda. Uygulamada ne oluyor? Vatandaşlara göre Bodrum’da süreç şu şekilde işliyor. Önce kaçak yapı gerekçesiyle idari para cezası kesiliyor, belediye aynı fiil nedeniyle savcılığa suç duyurusunda bulunuyor, “İmar kirliliğine neden olma” suçundan açılan davada mahkumiyet kararı veriliyor, ancak buna rağmen belediye, tahsil ettiği para cezasını geri iade etmiyor.”
VATANDAŞLAR TEHDİT Mİ EDİLİYOR?
Türk Ceza Kanunu’nun 184. maddesinin, ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapı yapan ya da yaptıran kişiler hakkında bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngördüğünü hatırlatan Balaban, bu kapsamda açılan ceza davalarının, idari para cezalarının hukuki dayanağını ortadan kaldırdığını ifade etti. Balaban, şöyle devam etti: “Ne bis in idem ilkesi (Aynı fiil nedeniyle bir kişinin ikinci kez yargılanmasını veya cezalandırılmasını yasaklayan ilke) idari yaptırımlar açısından uygulanabilmektedir. Uygulamada da ceza mahkumiyeti halinde idari para cezasının iade edileceğini açıkça kabul edilmiştir. Bu nedenle, TCK 184 kapsamında kamu davası açılan ve mahkumiyet kararı verilen durumlarda, idari para cezalarının uygulanması fiilen mümkün değildir. Kişiler belediyeye başvurarak ödedikleri para cezalarını geri isteyebilirler. Eğer belediye bu taleplerini karşılıksız bırakırsa da dava açma hakları mevcuttur.
Buna rağmen Bodrum Belediyesi, tahsil ettiği imar para cezalarını vatandaşlara geri iade etmemektedir. Daha da vahimi, bazı durumlarda iade talebinde bulunan vatandaşların evlerinin yıkılacağı yönünde tehdit edildiğine dair ciddi iddialar bulunmaktadır. Halbuki yıkım ve idari para cezası iki ayrı işlemdir. Yıkım kararları taşınmazlara yönelik alınan kararlar iken idari para cezaları kişilere yönelik yaptırımlardır. Ancak bunlar iki ayrı işlem olmasına rağmen belediyece, idari para cezasının istenmesinin yıkım kararının uygulanmasını tetikleyeceği yönünde yanlış bir algı oluşturulmaya çalışılıyor. Bunun sebebi vatandaşların yasal haklarını kullanarak ödedikleri paraları geri istemeleri halinde belediyenin bu bedelleri toplu şekilde ödeyecek gücünün bulunmamasıdır.” Balaban, bu uygulamaların hukuki güvenlik ilkesini zedelediğini belirterek, vatandaşların yasal haklarını aramaktan çekinmemesi gerektiğini söyledi. Balaban, “Ceza davası nedeniyle mahkum olan vatandaşlar, belediyeye ödedikleri imar para cezalarını geri isteme hakkına sahiptir. Bu hak, idarenin takdirine bağlı değil, doğrudan kanundan kaynaklanan bir haktır” dedi.
Yorumlar kapalı.