Smyrna Antik Kenti’nden çıkarılan mermer heykel başı, ABD’nin Denver Sanat Müzesi’nden Türkiye’ye iade edildi. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, eserin Smyrna Agora kökenli olduğunun bilimsel verilerle doğrulandığını ve yürütülen yapıcı diyalog sayesinde Türkiye’ye getirildiğini açıkladı. M.S. 5. yüzyıla tarihlenen eser, İzmir Arkeoloji Müzesi’nde sergilenmeye başlandı.
İade süreci, Denver Sanat Müzesi’nin koleksiyonlarında yer alan heykel başının Anadolu kökenli olduğuna dair tespitlerini Türkiye ile paylaşmasıyla başladı. Müze, eserin 1989 yılında Marie Thérèse Macy tarafından bağışlandığını bildirdi. Macy’nin, 1946-1948 yılları arasında İstanbul’da ABD Başkonsolosu olarak görev yapan Clarence Edward Macy’nin eşi olduğu bilgisi de paylaşıldı. Bakanlık uzmanları tarafından yapılan incelemelerde bu veriler doğrulandı ve heykelin Smyrna Agora kazılarından çıkarıldığı, 1934 tarihli raporlarla da belgelendi.
Eserin yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarıldığı, arşiv kayıtları ve bilimsel incelemelerle kesin olarak ortaya kondu. Bu tespitlerin ardından Türkiye, eserin iadesini resmî olarak talep etti. Denver Sanat Müzesi ile yürütülen iş birliği sonucunda heykel başı gönüllü olarak Türkiye’ye teslim edildi. Kültür ve Turizm Bakanı Ersoy, bu sürecin kültürel mirasın korunması açısından önemli bir örnek olduğunu belirterek, emeği geçen tüm ekiplere teşekkür etti.
Heykel başı, yaklaşık 25 santimetre yüksekliğinde olup erkek portresi olarak tanımlanıyor. Boyun kısmı kırık olan eserde saç ve kaş detayları keskiyle, göz bebekleri ise matkap darbeleriyle işlenmiş durumda. Uzman raporlarında eserin Theodosius dönemi heykel sanatıyla ilişkili olduğu ve Efes-Smyrna bölgesinde faaliyet gösteren bir atölyenin ürünü olduğu ifade edildi.
Türkiye’nin son yıllarda kültür varlıkları kaçakçılığıyla mücadelede izlediği etkin politikalar, uluslararası müzeler ve koleksiyonlar nezdinde gönüllü iade süreçlerini artırdı. Smyrna kökenli bu heykel başının Türkiye’ye dönüşü de bu yaklaşımın dikkat çeken örneklerinden biri olarak değerlendiriliyor.
