Türkiye’de sosyal güvenlik sistemi kapsamında “çift maaş” olarak bilinen uygulama, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu çerçevesinde düzenleniyor. Buna göre, emekli bir vatandaşın kendi çalışmasından dolayı aldığı aylık, vefat eden eşinden ölüm aylığı almasına engel teşkil etmiyor.
Yani kadın ya da erkek fark etmeksizin, yasal olarak geride kalan eş bu haktan yararlanabiliyor.
İkinci maaş kimlere bağlanıyor?
Mevzuata göre, emekli olan bir kişi eşini kaybettiğinde Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından ölüm aylığı bağlanabiliyor. Bu uygulama kamuoyunda “çift maaş” olarak adlandırılıyor.
Temel şart, resmi evlilik bağının bulunması ve ölümün SGK kayıtlarına işlenmiş olması. Emekli kişinin kendi maaşı kesilmeden, eşinden dolayı ikinci bir gelir elde etmesi mümkün oluyor.
SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı farkı
Ödeme oranlarını belirleyen en kritik unsur, eşlerin bağlı olduğu sigorta statüsü.
SGK sisteminde 4A (SSK), 4B (Bağ-Kur) ve 4C (Emekli Sandığı) olarak bilinen statüler maaşın miktarını doğrudan etkiliyor.
- Farklı statülerde ise: Emekli olan eş SSK’lı, vefat eden eş Bağ-Kur’lu ya da Emekli Sandığı mensubuysa, her iki maaş da tam olarak alınabiliyor.
- Aynı statüde ise: Her iki eş de aynı kurumdan emekliyse, yüksek olan maaşın tamamı; düşük olan maaşın ise yarısı ödeniyor.
2008 öncesi ve sonrası sigorta girişlerine göre bazı istisnalar bulunsa da genel uygulama bu çerçevede yürütülüyor.
Maaş oranı yüzde kaç?
Vefat eden eşten bağlanacak aylık oranı, sağ kalan eşin çalışma durumuna göre değişiyor.
- Çalışmayan ve emekli olmayan eşe: %75 oranında ölüm aylığı bağlanıyor.
- Kendisi de emekli olan eşe: %50 oranında ödeme yapılıyor.
Bu durumda emekli vatandaş, kendi maaşını tam alırken eşinin maaşının yarısını ek gelir olarak hesabında görüyor. Dul ve yetim aylıklarında alt sınır uygulaması bulunduğu için, ödenen tutar belirli bir seviyenin altına düşmüyor.
Başvuru nasıl yapılır?
Bu hak otomatik olarak tanınmıyor; başvuru yapılması gerekiyor. Ölüm kaydının nüfus sistemine işlenmesinin ardından süreç başlatılabiliyor.
Başvuru için:
- e-Devlet üzerinden ya da SGK İl/İlçe Müdürlüklerine
- Gelir/Aylık/Ödenek Talep Belgesi ile müracaat edilmesi
- Vukuatlı nüfus kayıt örneğinin sunulması
- Gerekli durumlarda veraset ilamının eklenmesi gerekiyor
Başvurunun onaylanması halinde biriken ödemeler toplu şekilde yatırılıyor ve sonraki aylarda çift maaş düzenli olarak ödenmeye devam ediyor. Beş yıllık zamanaşımı süresi bulunduğu için başvurunun geciktirilmemesi önem taşıyor.
SGK mevzuatındaki değişiklikler ve maaş bağlama oranlarına ilişkin güncellemeler yakından takip ediliyor.
