Ahşap cami geleneği…
Türklerin Orta Asya’dan Anadolu’ya taşıdığı, Türk mimarisinin en ilginç ve köklü miraslarından biri. Bu gelenek, bir anlamda Türk kültürünün bir ürünü olarak, iklim şartları ve yapı tekniklerinin birleşmesiyle ortaya çıkmış…
Ağaç çok yaygındı. Yapılar çoğunlukla ahşap direkli ve ahşap tavanlı yapılırdı. Türkler İslamiyet’i kabul edince bu mimari anlayış camilere de taşındı.
Anadolu’dan
İşte!
Anadolu’nun en eskisi, Samsun Çarşamba’daki Göğceli Cami.
1206 yılında, çivisiz ve 6 ahşap direkli yapılmış…
En çok direklisi Eskişehir’den!
1232 yapımı ve tam 67 direkli.
Sivrihisar Ulu Cami…
Peki ya en büyüğü?
Beyşehir’de.
Eşrefoğlu Camisi, 1299 yılına tarihleniyor ve 41 direkli.
40 direklisi de var.
Afyonkarahisar’da.
Ulu Cami, yapımı 1277 yılına dek gidiyor ve 40 direkli.
Bir de Kastamonu Kasaba Köyü Mahmut Bey Camisi’ni anmada yarar var.
1366 yılında yapılmış.
Çivisiz ve 4 direkli.
Anadolu’nun Orta Çağ Dönemi, ahşap hipostil (sütunlu veya direkli) camileri arasında 5 tanesi UNESCO Dünya Miras Listesi’ne girdi.
Sivrihisar Ulu Cami, Beyşehir Eşrefoğlu Camisi, Afyonkarahisar Ulu Cami ve Kastamonu Kasaba Köyü Mahmut Bey Camisi’yle birlikte bir de Ankara’dan bir cami…
Ahi Şerafettin, diğer adıyla Aslanhane Camisi, Ankara’dan bu listeye girdiler.
Ahi Şerafettin, diğer adıyla Aslanhane Camisi
Ankara’nın UNESCO listesine giren camisi 1289 yılına tarihleniyor ve Ankara’daki ahşap direkli camiler arasında 24 ahşap sütunuyla açık ara en çok direklisi.
Mihrabı, minberi, sütunları hatta sütunlarının başlıkları…
Harikalar. Her biri ayrıca konuşulabilir.
Dışarıdan bakalım ve minaresini aşağıdan yukarı doğru konuşalım…
Gök mavisi ve lacivert, bence turkuaz renkli çinilerle süslü.
Kare, yüksek kaide, devşirme malzeme.
Üstünde yedi-sekiz diye tanımlanan ters-düz v harfleri.
Dikdörtgen panolar, sonra silindir yapım.
Tuğla, taş veya çini gibi malzemelerin 7 farklı biçimde kullanışıyla şerefesi ayrıca özel, dikkat çekici, minarenin en zengini.
Altına gelindiğinde hafif bir genişleme ve köşeler oluşuyor, sonrası genişleyen ve ezanın okunması için yaratılan alan sekizgen.
Alttan gelen silindir, şerefeden sonra incelen konik külaha kadar çıkıyor…
Tek, çift veya 12 sütunlu
Diğer kentlerde de mutlaka vardır ama Ankara, pek çok konuda olduğu gibi ahşap direkli camiler konusunda da zengin.
Tek ahşap sütunlular var örneğin; Geneği Mescidi (14. yy), Eyüp Camisi (14. yy) ve Hacı İvaz Camisi (1420).
Veya çift ahşap sütunlular; Örtmeli (Hundi Hoca) Mescidi (14. yy) ile Karanlık (Sabuni) Mescidi (15. yy).
Bir de 12 ahşap sütunuyla Ahi Elvan Camisi’ni analım…
Ankara’nın ahşap sütunlu camilerinin her biri ayrı bir yazı konusu aslında.
Sözün özü memleket nereden bakarsan bak, pek zengin.
